de fabrica agentis

Anatomie van een AI-agent

Vesalius sneed het lichaam open en publiceerde zijn bevindingen in 1543 zodat je kon zien hoe de delen samenhangen. Nu snijd ik een AI-agent in productie open, zodat je kunt zien hoe hij echt werkt.

Een anatomische figuur in Vesalius-stijl van een AI-agent: een staand, ontleed lichaam met acht gelabelde systemen - de hersenen in de schedel, het gezicht, het zenuwstelsel, de spieren, de handen, de zintuigen (oog en oor), de huid en de mond. Beslisgrenzen VII Geheugen IV Orkestratielus III Het model (LLM) I Output & Escalatie VIII Tools / Connectors VI Vaardigheden V Identiteit / Persona II
Kies een systeem om het te ontleden. Alles is ook zonder dat leesbaar.

De acht systemen

  1. Cerebrum Het model (LLM) the model

    De redeneerkern: het LLM dat denkt. Eén orgaan, niet de hele agent.

    model.md
    provider: claude-opus
    role: reason over the task, propose the next step
  2. Facies Identiteit / Persona system prompt

    Wie hij moet zijn: mandaat, scope en toon, vastgelegd in de system prompt.

    system.md
    You are a research assistant. You are precise,
    you cite sources, and you never invent a fact.
  3. Nervi Orkestratielus plan-act-observe

    De routine die hij elke beurt draait: laden, plannen, handelen, observeren, dan herhalen.

    loop.md
    0 load context   1 plan
    2 act (call a tool)   3 observe
    4 draft output   → repeat
  4. Musculi Geheugen context store

    Spiergeheugen: wat hij van eerdere runs overhield. Platte bestanden, elke sessie opnieuw gelezen, geen vector-store.

    memory/
    notes.md      last read: this run
    facts.md      re-loaded every session
    # no vector store; plain files on disk
  5. Manus Vaardigheden sub-routines

    In de handen: routines die hij al kent, elk met eigen stappen en eigen grenzen.

    skills/
    - summarize_thread
    - draft_reply
    - extract_action_items
  6. Sensus Tools / Connectors function-calling

    Ogen, oren en een greep naar externe systemen: een zoekopdracht, een database, een bestand dat hij schrijft.

    tools.json
    { "name": "search_web", "type": "function" }
    { "name": "run_sql",   "type": "function" }
  7. Cutis Beslisgrenzen guardrails

    De scheiding tussen wat hij alleen beslist en wat op jou wacht. Autonomie, maar veilig.

    policy.yaml
    can_send_email: false
    can_spend: false
    requires_human_approval: [publish, delete, pay]
  8. Vox Output & Escalatie human-in-the-loop

    Eén kanaal terug naar een mens. De agent maakt een concept, jij keurt goed, niets gaat alleen de deur uit.

    output.md
    status: draft
    destination: /drafts/
    # a human approves before anything ships

De andere zeven systemen

Vraag waar de intelligentie zit in een AI-agent en iedereen wijst naar het model. Terecht: het model is de hersenen, het deel dat redeneert. Het is ook één orgaan. Een lichaam is geen brein in een pot, en een agent is geen model met een prompt eraan geplakt.

Kijk nog eens naar de figuur. Zeven van de acht systemen zijn niet het model. Zij bepalen of een slim antwoord werk wordt dat je kunt gebruiken: wat de agent onthoudt, wat hij kan bereiken, wat hij mag aanraken, wie het resultaat tekent. Een agent die faalt, faalt bijna nooit bij de hersenen. Hij faalt bij een van de andere zeven, en meestal kun je aanwijzen bij welke.

Het geheugen is wat mensen op het verkeerde been zet. Het zijn de spieren, en het teken is spiergeheugen: de agent is vloeiend in wat hij vorige run deed en blanco over wat hij niet meenam. Geen diepe bron voedt hem. Hij leest een handvol bestanden opnieuw bij het begin van elke run, doet alsof hij ze zeker weet, en vergeet de rest. Als een agent zichzelf tegenspreekt tussen dinsdag en donderdag, komt dat hierdoor. Geen zwak model. Een dunne spier.

Vaardigheden en tools lijken hetzelfde. Dat zijn ze niet. Een vaardigheid zit in de handen: een routine die de agent al kent, met eigen stappen en eigen grenzen. Een tool is iets wat hij oppakt: een zoekopdracht, een database, een bestand dat hij schrijft. Je zou je handschrift niet verwarren met de pen. De agents die standhouden houden die grens scherp; de agents die afdwalen grijpen naar een tool waar ze een vaardigheid nodig hadden, of andersom.

Guardrails zijn de huid. Het meeste ontwerpwerk aan een echte agent gaat zitten in wat hij niet mag doen: wat hij weigert, wat hij escaleert, wat hij teruggeeft voordat hij handelt. Autonomie is een grens die strak genoeg getrokken is dat de agent er binnen kan bewegen, niet het model dat vrij rondloopt.

De mond is het laatste orgaan, en het kleinste. Eén kanaal naar buiten, een mens aan de kraan. De agent maakt een concept, een persoon keurt het goed, niets gaat vanzelf de deur uit. Zo is het ontworpen, niet later aangebouwd.

Je bouwt een agent zoals je een lichaam bouwt, één systeem tegelijk: voeg het orgaan toe dat ontbrak, voed het orgaan dat te dun was. De hersenen waren nooit het moeilijke deel. Het moeilijke deel is alles eromheen, het werk dat je afmaakt voordat je hem laat spreken.

Ontleed door Umut Ozbay, VlotAI.